Bảo trì hệ thống điện mặt trời: Quy trình duy trì sản lượng ổn định

Bảo trì hệ thống điện mặt trời không chỉ là vệ sinh bề mặt tấm pin. Một hệ thống vận hành lâu dài cần được theo dõi đồng thời phần cơ khí, dây dẫn, tủ điện, inverter, pin lưu trữ và dữ liệu sản lượng.

Bụi bẩn, lá cây, đầu nối lỏng, dây bị cọ xát, thiết bị bảo vệ xuống cấp hoặc inverter xuất hiện cảnh báo đều có thể làm giảm hiệu quả vận hành. Việc kiểm tra đúng thời điểm giúp phát hiện bất thường sớm trước khi vấn đề trở thành sự cố lớn.

Mục lục

1. Vì sao sản lượng điện mặt trời có thể giảm theo thời gian?

Sản lượng hệ thống thay đổi theo mùa, thời tiết và nhiệt độ nên không phải mọi mức giảm đều là lỗi kỹ thuật.

Tuy nhiên, nếu so sánh trong điều kiện tương đương mà sản lượng giảm bất thường, cần kiểm tra các nguyên nhân có thể xảy ra.

Dữ liệu giám sát nên được xem theo ngày, tháng và cùng kỳ. Không nên kết luận hệ thống có lỗi chỉ dựa trên sản lượng của một ngày vì mây, mưa và nhiệt độ có thể làm kết quả thay đổi đáng kể.

2. Khi nào cần vệ sinh tấm pin năng lượng mặt trời?

Không có một lịch vệ sinh cố định phù hợp cho mọi công trình. Tần suất phụ thuộc vào lượng bụi, mưa, độ nghiêng mái, cây xanh, chim và môi trường xung quanh.

Nhà xưởng gần khu vực sản xuất nhiều bụi có thể cần kiểm tra thường xuyên hơn một mái nhà ở ít bụi và có độ nghiêng tốt.

3. Kiểm tra phần cơ khí và hệ khung

Hệ khung, rail, kẹp tấm pin và các điểm liên kết với mái cần được kiểm tra định kỳ để phát hiện hiện tượng lỏng, ăn mòn, biến dạng hoặc thấm nước.

• Độ chắc chắn của kẹp biên và kẹp giữa.
• Tình trạng bu lông và điểm siết.
• Tình trạng rail, chân đỡ và lớp chống ăn mòn.
• Dấu hiệu thấm nước tại khu vực liên kết mái.
• Lối đi bảo trì và khoảng cách giữa các tấm.
• Vật cản hoặc bóng che mới xuất hiện.
• Dây dẫn có bị võng hoặc cọ vào mái hay không.

Sau bão, gió mạnh hoặc khi có đơn vị khác thi công trên mái, nên kiểm tra lại hệ thống sớm hơn lịch định kỳ.

4. Kiểm tra dây dẫn và đầu nối DC

Phần DC của hệ thống có thể hoạt động ở điện áp cao. Đầu nối, dây dẫn và thiết bị bảo vệ cần được kiểm tra cẩn thận.

Đầu nối không tương thích, ép đầu không đúng hoặc bị nước xâm nhập có thể làm tăng điện trở và phát nhiệt.

Không nên tự tháo đầu nối DC khi hệ thống đang hoạt động. Nếu xuất hiện mùi khét, đầu nối đổi màu hoặc cảnh báo cách điện, nên liên hệ kỹ thuật để kiểm tra.

5. Kiểm tra tủ điện AC/DC và thiết bị bảo vệ

Tủ điện cần sạch, khô, nhãn rõ và không có dấu hiệu quá nhiệt.

Các hạng mục cần kiểm tra gồm:

• Thiết bị đóng cắt.
• Cầu chì nếu có.
• Thiết bị chống sét lan truyền.
• Đầu cốt và điểm siết.
• Hệ thống tiếp địa.
• Dấu hiệu bụi hoặc côn trùng trong tủ.
• Dấu hiệu hơi ẩm hoặc nước xâm nhập.

6. Kiểm tra inverter và hệ thống giám sát

Inverter là thiết bị quan trọng cần được giữ thông thoáng và sạch. Không nên đặt vật dụng che kín khe gió hoặc khu vực tản nhiệt.

Khi bảo trì nên kiểm tra:

• Đèn và trạng thái vận hành.
• Mã lỗi hoặc cảnh báo.
• Nhiệt độ inverter.
• Quạt làm mát nếu thiết bị có sử dụng.
• Công suất từng MPPT.
• Lịch sử sản lượng.
• Kết nối Wi-Fi/LAN/4G của hệ thống giám sát.

Mất kết nối ứng dụng không nhất thiết đồng nghĩa hệ thống đã ngừng phát điện, nhưng cần khôi phục kết nối để tiếp tục theo dõi dữ liệu và cảnh báo.

7. Bảo trì pin lưu trữ

Với hệ thống hybrid có pin lưu trữ, ngoài điện mặt trời và inverter còn cần kiểm tra trạng thái của bộ pin và hệ quản lý pin.

Khu vực đặt pin cần thông thoáng, khô ráo, không bị che kín và hạn chế nguy cơ va đập.

Không nên tự ý ghép thêm module hoặc thay pin khác loại nếu chưa kiểm tra tương thích và hướng dẫn của nhà sản xuất.

8. Lịch bảo trì hệ thống điện mặt trời nên xây dựng thế nào?

Không có một lịch duy nhất cho tất cả hệ thống. Nên xây dựng lịch dựa trên môi trường và mức độ sử dụng thực tế.

9. Báo cáo bảo trì nên có những gì?

Một lần bảo trì chuyên nghiệp không nên kết thúc chỉ bằng câu “hệ thống hoạt động bình thường”.

Nếu cần thay thiết bị, báo cáo nên nêu lý do và mức độ ưu tiên để khách hàng có cơ sở quyết định.

10. Dấu hiệu cần liên hệ kỹ thuật sớm

11. Cách phân tích dữ liệu để phát hiện bất thường

Khách hàng nên xây dựng một mốc tham chiếu sau khi hệ thống vận hành ổn định. Có thể so sánh sản lượng theo tháng, cùng kỳ hoặc những ngày có điều kiện thời tiết tương tự.

Nếu hệ thống có nhiều inverter hoặc nhiều MPPT, nên kiểm tra từng nhóm thay vì chỉ nhìn tổng sản lượng. Một chuỗi hoạt động bất thường có thể bị che lấp nếu những chuỗi còn lại vẫn phát điện tốt.

Các chỉ số đáng theo dõi gồm:

• Công suất đỉnh.
• Năng lượng tạo ra mỗi ngày.
• Điện áp và dòng từng MPPT.
• Nhiệt độ inverter.
• Thời gian vận hành.
• Lịch sử cảnh báo.
• SOC và công suất sạc/xả nếu có pin lưu trữ.

12. Bảo trì phòng ngừa cho hệ thống điện mặt trời nhà xưởng

Nhà xưởng có điều kiện vận hành khác nhà ở vì thường tồn tại nhiều bụi, nhiệt độ cao, rung, thiết bị công suất lớn và quy trình an toàn riêng.

Lịch bảo trì nên được phối hợp với lịch vận hành hoặc kế hoạch dừng máy của doanh nghiệp.

Ngoài vệ sinh tấm pin, hệ thống nhà xưởng nên theo dõi tình trạng đầu nối, thiết bị chống sét, tiếp địa và nhiệt độ tủ điện. Khi cần, kỹ thuật có thể sử dụng phương pháp kiểm tra phù hợp để xác định các vị trí phát nhiệt bất thường.

Xem thêm: Giải pháp lắp đặt điện mặt trời Bình Dương cho nhà xưởng và doanh nghiệp.

13. Phân biệt bảo trì, sửa chữa và nâng cấp

Việc thêm tấm pin, đổi inverter công suất lớn hơn hoặc bổ sung pin lưu trữ không nên được xem là bảo trì thông thường.

Khi nâng cấp cần đánh giá lại khả năng tương thích, chuỗi pin, dây dẫn, thiết bị bảo vệ và hệ thống điện hiện tại.

14. Trách nhiệm của người vận hành

Người sử dụng không cần tự sửa chữa thiết bị, nhưng có thể giúp phát hiện vấn đề sớm bằng một số thao tác đơn giản.

• Thường xuyên xem cảnh báo trên ứng dụng giám sát.
• Quan sát sản lượng tổng thể theo thời gian.
• Giữ khu vực inverter và pin thông thoáng.
• Không che khe thông gió của thiết bị.
• Thông báo cho đơn vị kỹ thuật trước khi có công việc khác trên mái.
• Bảo mật tài khoản giám sát.
• Bàn giao tài khoản khi thay người phụ trách hệ thống.

Những thao tác đóng cắt điện nên được thực hiện theo hướng dẫn đã được cung cấp và bởi người hiểu rõ hệ thống.

Câu hỏi thường gặp về bảo trì hệ thống điện mặt trời

Bao lâu nên vệ sinh tấm pin một lần?

Không có một khoảng thời gian cố định phù hợp cho tất cả công trình. Nên đánh giá độ bẩn thực tế và dữ liệu sản lượng để quyết định thời điểm vệ sinh.

Có thể tự vệ sinh tấm pin không?

Chỉ nên thực hiện khi mái an toàn, dễ tiếp cận và người thực hiện hiểu cách làm phù hợp. Với mái cao, mái dốc hoặc khu vực có nguy cơ điện, nên sử dụng nhân sự chuyên môn.

Mất kết nối ứng dụng có nghĩa hệ thống đã ngừng hoạt động?

Không nhất thiết. Có trường hợp hệ thống vẫn phát điện nhưng bộ giám sát mất kết nối mạng. Tuy nhiên nên khôi phục sớm để tiếp tục theo dõi cảnh báo và dữ liệu.

Bảo trì có làm gián đoạn điện không?

Một số hạng mục đo kiểm, siết lại tủ điện hoặc kiểm tra thiết bị có thể cần cô lập hệ thống trong thời gian ngắn. Kỹ thuật viên nên phối hợp với khách hàng trước khi thực hiện.

Bảo hành có thay thế cho bảo trì không?

Không. Bảo hành xử lý lỗi theo phạm vi và điều kiện của nhà sản xuất hoặc đơn vị thi công. Bảo trì nhằm phát hiện sớm bất thường và duy trì điều kiện vận hành phù hợp.

Khi nào nên gọi kỹ thuật ngay?

Nên liên hệ sớm khi inverter báo lỗi lặp lại, sản lượng giảm mạnh, có dấu hiệu phát nhiệt, mùi khét, nước vào tủ điện, dây dẫn hở hoặc pin lưu trữ báo lỗi bất thường.

Thông tin trong bài mang tính hướng dẫn chung. Hạng mục và tần suất bảo trì thực tế cần được xác định theo cấu hình, môi trường vận hành và tình trạng của từng hệ thống.